Stulecie muzealnictwa w Ostrowcu Świętokrzyskim

Bieżący rok to okres, w którym muzealnicy z Ostrowca Świętokrzyskiego obchodzą dostojny jubileusz stulecia działalności muzeum w tym mieście. Z tej okazji w niedzielę, 22 lutego 2026 roku odbyło się uroczyste otwarcie w Pałacu Wielopolskich jubileuszowej wystawy zatytułowanej „100*60*40”.

Pałac Wielopolskich w Częstocicach. Fot. Krzysztof Krzak

Tytułowe cyfry oznaczają najbardziej istotne momenty w historii ostrowieckiego muzealnictwa. W 1926 roku, dzięki zaangażowaniu działaczy Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego otwarto pierwsze w mieście muzeum. Bezpośrednim impulsem do jego powołania było odkrycie w pobliżu Ostrowca pradziejowych kopalń krzemienia pasiastego. Placówką kierował wówczas Mieczysław Radwan, a kustoszem była Maria Żakowska. Działalność muzeum przerwał wybuch II wojny światowej – placówkę zamknięto w październiku 1939 roku.

Fragment ekspozycji. Fot. Krzysztof Krzak

Reaktywacja ostrowieckiego muzeum nastąpiła w 1966 roku. Na jego siedzibę wybrano XIX – wieczny pałac Wielopolskich w dzielnicy Częstocice należący od początku lat 30. XX wieku do Huty Ostrowiec. Przeprowadzono jego gruntowny remont, by wszelkie eksponaty geologiczne, archeologiczne, historyczne i etnograficzne mogły być prezentowane w godnym miejscu. Muzeum Regionalnym, bo taką nazwę przybrała placówka działało (aż do 2006 roku) pod kierownictwem Janusza Wojciecha Kotasiaka (obecnie jego dyrektorem jest Andrzej Przychodni) W tym też czasie w pobliskim Sudole oddano dla zwiedzających pierwszą w świecie trasę turystyczną prezentującą podziemia kopalń z epoki kamienia, nad którą zarząd przejęło ostrowieckie Muzeum Regionalne.

Fragment ekspozycji. Fot. Krzysztof Krzak

W związku z tym 40 lat temu zadecydowano o połączeniu tych dwóch placówek w jedną nazwaną Muzeum Historyczno – Archeologicznym w Ostrowcu Świętokrzyskim. Do dzisiaj działa ona w dwóch oddziałach: Pałacu Wielopolskich w Częstocicach oraz Muzeum Archeologicznym i Rezerwacie „Krzemionki” (od 2019 roku miejscowe kopalnie wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO). Minione dziesięciolecia to czas setek wystaw, wernisaży, odczytów, spotkań z ludźmi kultury i sztuki, naukowych dyskusji, lekcji i warsztatów muzealnych, koncertów, a przede wszystkim czas codziennej pracy nad zachowaniem powierzonego pracownikom muzeum dziedzictwa.

Fragment ekspozycji. Fot. Krzysztof Krzak

- Prezentowana wystawa jest opowieścią o wszystkich tych, którzy w przeszłości przyczynili się do zaistnienia muzeum i o jego dni dzisiejszym – mówiła podczas wernisażu Agnieszka Barańska, kustosz wystawy, którą przygotowała ją we współpracy z Anną Boroń, Kamilem Kapturem i Łukaszem Wójcikiem. - Opowiadamy o tym wszystkim za pomocą wspomnień o ludziach, najważniejszych wydarzeniach za pomocą wybranych zabytków, archiwalnych fotografii, plakatów i zaproszeń sprzed lat, bo wszystko to jest częścią naszej stuletniej historii.

Wystawa „100*60*40. Sto lat ostrowieckiego muzealnictwa” prezentowana będzie do 3 maja 2026 roku.